Zofia Unszlicht
Biografia
Urodzona 5 lipca 1882 w Mławie, Zofia Unszlicht (znana też jako „Osińska”, „Zośka”) była działaczką komunistyczną. Od 1905 r. należała do SDKPiL i pełniła funkcje w organach partii, m.in. w Komitecie Wykonawczym SDKPiL; w 1912 r. opowiedziała się po stronie tzw. rozłamowców.
Była obecna na III Międzynarodowej Konferencji Kobiet Socjalistek w Bernie w 1915 roku jako delegat SDKPiL. Od stycznia 1917 r. przebywała w więzieniu w Havelbergu.
Od 1918 r. była członkinią KPRP, a w 1921 r. również członkinią KPD. W KPRP należała do lewicowej opozycji. Wraz z Henrykiem Steinem-Domskim, Ludwikiem Damowskim-Prentkim i Julianem Leszczyńskim‑Leński opracowała tezy tzw. „czwórki berlińskiej” - o kryzysie w KPRP i najbliższych zadaniach partii. Była także członkinią Komitetu Centralnego KPP w 1925 r., skąd wkrótce odsunięta za odchylenie lewicowe. Wyjechała do ZSRR.
W ZSRR, wraz z Domskim, pozostawała pod wpływem opozycji Trockiego. W 1928 r. została wykluczona z WKP(b) z powodu działalności frakcyjnej, a następnie przywrócona do członkostwa. Po zabójstwie Kirowa, 27 stycznia 1935 r. po ponownym wykluczeniu z partii aresztowana przez NKWD. 26 marca 1935 r. skazana przez Kolegium Specjalne NKWD na pięć lat łagru. Więziona była w politizolatorze uralskim, a od 10 stycznia 1937 r. w więzieniu specjalnym w Jarosławlu.
Podczas wielkiej czystki w okresie 1937 r. dostarczona przez NKWD do Moskwy; tego samego dnia skazana przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR na karę śmierci z zarzutu udziału w terrorystycznej organizacji. Po procesie została rozstrzelana. Ciała skremowano w krematorium na Cmentarzu Dońskim, prochy pochowano anonimowo. Zrehabilitowana 28 września 1988 r. postanowieniem plenum Sądu Najwyższego ZSRR.
Była siostrą Józefa Unszlichta oraz Juliana Unszlicht i Stefanii Brunowej.