Wiktor Alter

Działacz socjalistyczny, publicysta
20.12.1890 17.02.1943 Mławie

Biografia

Urodził się 20 grudnia 1890 w Mławie w rodzinie Izraela i Symy z Hornów. Po śmierci ojca przeprowadzili się do Warszawy. W 1905 brał udział w strajku szkolnym i wstąpił do Bundu.

Wyjechał do Belgii. Po studiach na Uniwersytecie Gandawskim (inżynier mechanik) i Liège wrócił do Warszawy w 1912. W kwietniu 1913 został aresztowany przez władze rosyjskie za działalność w Bundzie i zesłany na Syberię. Po ucieczce udał się do Wielkiej Brytanii, gdzie wstąpił do Partii Pracy. W czasie I wojny światowej uczestniczył w kampanii na rzecz odmowy służby wojskowej. Po rewolucji lutowej przeniósł się do Rosji.

Po bolszewickim przewrocie z grudniem 1917 został członkiem Centralnego Komitetu Bundu. W lipcu 1918 brał udział w Konferencji Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Został aresztowany przez Czeka, lecz zwolniony i wyjechał do Warszawy. Na forum Warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych sprzeciwiał się wojnie z Rosją Sowiecką i domagał się poparcia strajków w fabrykach wojskowych.

W okresie międzywojennym działał w kierownictwie polskiego Bundu i był czołowym działaczem lewego skrzydła. Początkowo opowiadał się przeciwko przystąpieniu Bundu do Kominternu, a od 1934 był zwolennikiem współpracy z Komunistyczną Partią Polski. Był członkiem kilku Rad Miejskich Warszawy oraz ławnikiem Magistratu (1927–1936). Był współredaktorem i publicystą Fołks-Cajtung.

Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 znalazł się na terytorium okupacji sowieckiej. Został aresztowany przez NKWD w Kowlu 26 września 1939 i był tam przetrzymywany, następnie 22 listopada przeniesiono go do więzienia w Łucku, skąd 9 grudnia przewieziono go do więzienia śledczego NKWD na Butyrkach. 20 lipca 1941 został skazany na karę śmierci przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR. Wyrok został zmieniony uchwałą Plenum Sądu Najwyższego ZSRR z 22 lipca 1941 na 10 lat więzienia. Alter został uwolniony 13 września 1941 na mocy amnestii po zawarciu układu Sikorskiego-Majskiego, dzień wcześniej uwolniono Henryka Ehrlicha. Zaczął organizować Międzynarodowy Żydowski Komitet Antyfaszystowski i nawiązał współpracę ze Stanisławem Kotem, ambasadorem Polski w ZSRR. Sprzeciwiał się tworzeniu odrębnych żydowskich oddziałów w ramach armii Andersa. 4 grudnia 1941 ponownie aresztowany przez NKWD. Bez wszczęcia sprawy karnej rozstrzelany w więzieniu w Kujbyszewie 17 lutego 1943.

W lutym 1943 władze ZSRR poinformowały o straceniu Altera za szpiegostwo na rzecz Hitlera; został pośmiertnie zrehabilitowany przez Prokuraturę ZSRR 13 listopada 1990. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie, odsłonięty 17 kwietnia 1988.

W 1951 r., w okresie stalinizmu, jego prace Człowiek w społeczeństwie oraz Socjalizm walczący zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą.

Wiktor Alter wydał kilka książek, w tym: 1937 Antysemityzm gospodarczy w świetle cyfr; 1935 Jedność i Plan; 1934 Gdy socjaliści dojdą do władzy...!; 1926 Socjalizm walczący. Opublikował także liczne artykuły w prasie socjalistycznej.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Członek Centralnego Komitetu Bundu po rewolucji październikowej (grudzień 1917)
Uczestnik Konferencji Delegatów Robotniczych i Żołnierskich (lipiec 1918)
Współredaktor i publicysta Fołks-Cajtung
Organizator Międzynarodowego Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego
Pośmiertna rehabilitacja przez Prokuraturę ZSRR (1990)

Ciekawostki

Został rozstrzelany w więzieniu w Kujbyszewie w 1943 roku bez wszczęcia sprawy karnej
Symboliczny grób na cmentarzu żydowskim przy Okopowej w Warszawie odsłonięty 17 kwietnia 1988
Jego prace i książki wycofano z bibliotek w 1951 roku podczas stalinizmu

Udostępnij