Sto lat od tragicznego wypadku komisarza Strzeleckiego. Nowe pamiątki i hołd w Mławie

Dokładnie sto lat temu, 14 września 1924 roku, o godzinie 5:30 doszło do śmiertelnego wypadku samochodowego, w którym zginął komisarz Apoloniusz Strzelecki. Zdarzenie miało miejsce kilka kilometrów od granic Mławy, na trasie szreńskiej w Modła. Dwa dni później tłum mieszkańców pożegnał zmarłego dowódcę, a te wydarzenia stały się początkiem obchodów upamiętniających przedwojennego policjanta, który tworzył mławską jednostkę po I wojnie światowej.

Uroczystość odbyła się w piątek, 13 września, w filii Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Mławie i była zwieńczeniem ponad dekady poszukiwań zdjęć i pamiątek po komisarzu Strzeleckim. Przełom nastąpił na początku bieżącego roku.

Końcowy etap poszukiwań przyniósł odnalezienie w Niemczech jedynej wnuczki komendanta, Barbary Gohr, która przyjechała wraz z córką na uroczystość. Barbara przekazała dwie szable dziadka, odznaczenia oraz prywatne zdjęcia Insp. Arturowi Ryfińskiemu, Komendantowi Powiatowemu Policji w Mławie.

- Tragiczna historia komisarza Strzeleckiego na zawsze związała go z tym miejscem. Spoczął na mławskim cmentarzu. Jego grób przez lata był opuszczony, dziś jednak pozostaje ważnym miejscem pamięci - powiedział Insp. Artur Ryfiński.

Podczas uroczystości prof. dr hab. Leszek Zygner wygłosił prelekcję o policjantach dwudziestolecia międzywojennego na terenie Mławy, podkreślając ogromny wysiłek i poświęcenie tych, którzy odbudowywali państwo polskie i tworzyli mławską jednostkę. Zygner przypomniał, że struktura komendy była zbliżona do współczesnej, a w regionie istniała szkoła policji, co wyróżniało jednostkę w okręgu warszawskim.

Wyeksponowano także wystawę poświęconą przedwojennym policjantom Północnego Mazowsza oraz komisarzowi Strzeleckiemu. Znajdowały się w niej historyczne fotografie zgromadzone przez asp. Piotra Mittera z KPP w Ciechanowie, a także zdjęcia nigdy wcześniej nie upubliczniane – portrety komisarza Strzeleckiego i jego żony Julii z Niedzielskich Strzeleckiej, udostępnione przez Barbarę Gohr, oraz fotografie przekazane przez Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie dzięki Jarosławowi Janiszewskiemu. Mławscy policjanci oczekiwali na te obrazy ponad 10 lat, a ta chwila była wzruszająca.

Za organizację uroczystości odpowiadał były komendant mławskiej jednostki, Jarosław Hofman. To dzięki niemu w 2014 roku odsłonięto tablicę pamiątkową kom. Strzeleckiego; po odnalezieniu Barbary Gohr kontynuował poszukiwania i o nich opowiedział podczas uroczystości. Na początku poszukiwań informacja była skąpa – z kart żałobnych opublikowanych w 1924 roku w gazecie Na Posterunku wynika, że Strzelecki osierocił troje dzieci. Ta sama informacja widnieje na tablicy nagrobkowej żony komendanta. To stało się punktem wyjścia do dalszych poszukiwań.

Barbara Gohr, córka Zbyszka Strzeleckiego, podkreśliła, że jest wzruszona i dziękuje za zaproszenie. Wyraziła chęć przekazania Komendzie orderów Apoloniusza Strzeleckiego – Srebrnego i Brązowego Krzyża Zasługi – oraz szabli z 1921 r., a także pałaszów pruskich, kawaleryjskich, z 1889 r.

Prof. Zygner i Jarosław Hofman podkreślili, że to nie koniec historii, lecz początek. Liczą na społeczny odzew, wspomnienia rodzin przedwojennych policjantów oraz rozpoznanie na starych fotografiach swoich przodków. Przekazane dziś pamiątki stanowią bezcenny dar i będą włączane do policyjnej rodziny.

Wyjaśniono także okoliczności śmierci komisarza Strzeleckiego. Do krążących w przeszłości teorii dotyczących nietrzeźwości odniesiono się stanowczo: Strzelecki był pasażerem samochodu, który na trasie szreńskiej uległ awarii i dachował. Był jedyną ofiarą wypadku; do zgonu przyczyniła się noszona przy boku szabla, która po wypadku nosi ślady. Szabla została podarowana mu dwa miesiące przed tragiczną śmiercią, z okazji 36. urodzin.

Przed główną częścią obchodów zaprezentowano musztrę paradną w wykonaniu klas mundurowych Liceum Akademickiego Centrum Kształcenia w Mławie. Uroczystość uświetnił także program poetycko–muzyczny, a najmłodsi mieszkańcy miasta – przedszkolaki z Małego Żaczka – wsparli gościnne wystąpienie.

Wśród gości znaleźli się senator Krzysztof Bieńkowski, przedstawiciele samorządów, na czele ze starostą Witoldem Okulskim i zastępcą Burmistrza Mławy, Marcinem Burchackim; posłanki Maria Koźlakiewicz i Anna Cicholska; wójtowie gmin powiatu mławskiego oraz władze uczelni Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Ciechanowie i Akademickiego Centrum Kształcenia w Mławie; a także przedstawiciele mławskich instytucji, muzeów i Grupy Rekonstrukcji Historycznej Ludności Cywilnej.

Uroczystości zorganizowały Komenda Powiatowa Policji w Mławie oraz Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Ciechanowie i Akademickie Centrum Kształcenia w Mławie. Pamiątki po komisarzu Strzeleckim będą przechowywane w Komendzie Powiatowej Policji w Mławie i udostępniane na czas ważnych uroczystości filii Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Ciechanowie, filia w Mławie.